انحصار وراثت محدود و نامحدود به معنای شناسایی و تعیین وراث قانونی فرد متوفی است. این فرآیند به منظور تقسیم داراییها و اموال متوفی بین وراث انجام میشود. اهمیت انحصار وراثت در این است که بدون آن، وراث نمیتوانند به طور قانونی به داراییهای متوفی دسترسی پیدا کنند.
این فرآیند نه تنها به حفظ حقوق وراث که شامل فرزندان، همسر و مادر و پدر متوفی میشوند کمک میکند؛ بلکه از بروز اختلافات و دعاوی حقوقی میان وراث جلوگیری میکند. این نوع از دعاوی معمولا با تنظیم قرارداد تقسیم نامه ارث یا تعیین یکی از وراث به عنوان وکیل قابل حل و فصل میباشند.
انحصار وراثت محدود به حالتی اطلاق میشود که تنها بخشی از داراییهای متوفی مورد نظر وراث بوده یا ارزش کل داراییهای متوفی کمتر از ۵۰ میلیون تومان باشد. در این حالت در سند انحصار وراثت محدود نام تمامی ورثه و سهم الارث هر یک نوشته شده است.
این نوع انحصار معمولا در مواردی مورد استفاده قرار میگیرد که اموال متوفی شامل املاک یا داراییهایی با ارزش بسیار بالا نباشد. در یک تقسیمبندی گفته میشود که تنها اموال منقول متوفی قابل انحصار وراثت محدود هستند.
انحصار وراثت نامحدود به حالتی اشاره دارد که تمام داراییها و اموال متوفی به وراث تعلق میگیرد. در این نوع انحصار وراث باید تمام داراییهای منقول و غیر منقول متوفی شامل املاک و حسابهای بانکی را جمعآوری و مدارک آنها را ثبت کنند.
این نوع انحصار در تقابل با انحصار وراثت نامحدود، در جایی کاربرد دارد که مجموع داراییهای متوفی بیش از ۵۰ میلیون تومان باشد.
سند انحصار وراثت نامحدود سند حقوقی بسیار مهمی است که تنها با در دست داشتن آن میتوان اقدام به فروش یا تصرف در اموال متوفی کرد. در این سند نام تمامی ورثه و میزان سهم هر شخص دقیق مشخص شده است. سند انحصار وراثت اعتبار قانونی داشته و از بروز اختلاف جلوگیری خواهد کرد.
گستره داراییها در انحصار وراثت نامحدود بیشتر است و شامل اموال منقول و غیر منقول میشود. این در حالی است که در انحصار محدود تنها اموال منقول مد نظر وراث قرار گرفته است. زمانی که ارزش داراییهای متوفی بیش از ۵۰ میلیون تومان باشد، ورثه برای انجام انحصار ورثه محدود باید اقدام به انتشار آگهی در روزنامه کثیرالانتشار کنند تا سایر افرادی که مدعی سهم الارث هستند، مطلع شوند. در انحصار وراثت محدود نیازی به انجام این کار نیست.
فرق انحصار وراثت محدود و نامحدود به این موارد محدود نمیشود و شامل مدت اعتبار سند انحصار وراثت نیز میشود. انحصار وراثت محدود تنها دو سال اعتبار دارد ولی سند انحصار وراثت نامحدود پنج سال دارای اعتبار قانونی است. همچنین در جایی که هزینه صدور سند انحصار ورثه برای وراث اهمیت دارد، بهترین گزینه انحصار وراثت محدود است که هزینه کمتری دارد.
در نظر داشته باشید که برای صدور سند انحصار وراثت در هر نوعی، لازم است تکلیف انواع قرارداد صلح نامه که متوفی پیش از فوت تنظیم کرده بود، مشخص شود. این صلح نامهها ممکن است شامل صلح نامه زمین یا صلح نامه ملک باشند.
انحصار وراثت متوفی با توجه به اموال منقول و غیر منقول ایشان انجام میشود. مراحلی که باید طی شود تا این سند صادر شود، شامل موارد زیر است. البته در نظر داشته باشید عموما انحصار وراثت محدود و نامحدود در مراحل اخذ تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند.
در برخی مواقع، وراث پس از انجام انحصار وراثت به صورت محدود، متوجه میشوند که لازم است این انحصار به صورت نامحدود انجام شود. به دلایل مختلفی همچون وجود وراث جدید، ارزش بالاتر اموال متوفی از ۵۰ میلیون تومان یا برخی مسائل حقوقی و مالی پیش بیاید که ضرورت انجام انحصار وراثت به صورت کامل را ایجاب میکند. برای تبدیل انحصار وراثت محدود به نامحدود، یکی از وراث یا وکیل قانونی آنها باید به شورای حل اختلاف در آخرین شهری که متوفی در آن سکونت داشته مراجعه نمایند و مدارک لازم برای دریافت گواهی انحصار وراثت نامحدود را تحویل دهد . پس از بررسی و تأیید مدارک، شورای حل اختلاف گواهی انحصار وراثت به صورت نامحدود صادر میکند و این پروسه به وراث این امکان را میدهد که تمامی حقوق و سهمالارث خود را در موارد قانونی و اجرایی به طور کامل دریافت کنند.
مدت زمان لازم برای انحصار وراثت نامحدود به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله تعداد وراث و پیچیدگی داراییها و یا وجود یا عدم وجود اعتراض از سوی اشخاص ثالث و یا نیاز به استعلام از ادارات مختلف. معمولاً این فرایند بین چند هفته تا چند ماه طول میکشد.
برای تسریع در این روند، داشتن مدارک کامل و مشاوره با یک وکیل باتجربه میتواند کمککننده باشد. با پیگیریهای منظم، میتوانید از وضعیت پرونده خود مطلع شوید.
عدم انجام انحصار وراثت میتواند مشکلات زیادی به همراه داشته باشد، از جمله عدم امکان تقسیم داراییها و ایجاد اختلافات بین وراث و حتی امکان سوء استفاده از اموال متوفی. همچنین نیز میباشد. بدون گواهی حصر وراثت، نمیتوان به صورت قانونی به داراییهای متوفی دسترسی پیدا کرد. بنابراین، انجام این فرایند از اهمیت ویژهای برخوردار است. در صورت وجود مشکلات، مشاوره با یک وکیل میتواند راهگشا باشد.
امضا نکردن یکی از وراث میتواند فرایند انحصار وراثت را به تأخیر بیندازد و یا حتی باعث ایجاد مشکلات قانونی شود. در این صورت، ممکن است نیاز به جلب نظر دادگاه برای ادامه فرایند داشته باشید. برای حل این مشکل، مشاوره با وکیل و بررسی گزینههای قانونی میتواند ضروری باشد.
چنانچه یکی از وراث امضای خود را در فرآیند تقسیم ارث یا در معاملهای که مربوط به اموال ورثه است، ثبت نکند، این امر میتواند باعث ایجاد اختلاف و مشکلاتی در انتقال مالکیت گردد. در چنین شرایطی، وراث میتوانند به دادگاه مراجعه کرده و درخواست تقسیم ارث نمایند. اگر ملک بهصورت مشاع باشد و نتوان سهم وراث را بهطور جداگانه فروخت، در این صورت ممکن است نیاز به توافق تمامی وراث یا دستور دادگاه برای انجام فروش وجود داشته باشد.
برای انحصار وراثت پدر، مدارک مورد نیاز شامل موارد زیر است: گواهی فوت متوفی، شناسنامه و کپی شناسنامه متوفی و تمامی وراث، و همچنین عقدنامه یا رونوشت آن در صورتی که متوفی متأهل باشد. علاوه بر این، استشهادنامه محضری و گواهی تسلیم اظهارنامه مالیاتی (مالیات بر ارث) نیز از جمله مدارک ضروری به حساب میآیند.
دیرکرد در انجام انحصار وراثت ممکن است منجر به جریمههای قانونی شود که بر اساس قانون مربوطه تعیین میشود. جریمههای مرتبط با تأخیر در انحصار وراثت به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: جریمه عدم ارائه بهموقع اظهارنامه مالیات بر ارث و جریمه تأخیر در پرداخت این مالیات. در صورتی که وراث اظهارنامه مالیات بر ارث را در مدت ۶ ماه پس از فوت متوفی به اداره مالیات ارسال نکنند، ملزم به پرداخت جریمهای معادل ۱۰ درصد از مبلغ مالیات خواهند بود. همچنین، اگر وراث نتوانند مالیات بر ارث را در موعد مقرر تسویه کنند، به ازای هر ماه تأخیر، جریمهای معادل ۲٫۵ درصد از مبلغ مالیات به بدهی آنها افزوده خواهد شد.
| مدرک | توضیحات |
| شناسنامه و کارت ملی وراث | کپی و اصل شناسنامه و کارت ملی وراث |
| گواهی فوت | گواهی رسمی فوت متوفی صادر شده توسط سازمان ثبت احوال |
| شناسنامه متوفی | اصل و کپی شناسنامه متوفی |
| عقدنامه | در صورت متاهل بودن متوفی، این مدرک برای تأیید وضعیت زناشویی لازم است. |
| استشهادیه محضری | گواهینامهای که توسط ۳ شاهد در دادگاه صادر میشود و تأیید میکند که وراث چه کسانی هستند و ورثه دیگری وجود ندارد. |
| وصیتنامه متوفی | در صورتی که متوفی وصیت نامه ای تنظیم کرده باشد |
| گواهی تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث | فرمهای مالیاتی که پس از فوت یک شخص، وراث وظیفهٔ تکمیل و ارسال آن به اداره امور مالیاتی را دارند. (فرم ماده ۲۶ و ۳۴) |
| فرم استشهادیه انحصار وراثت | فرمی که در آن شاهدان غیر وراث گواهی میدهند که متوفی چه اموالی داشته و چه کسانی ورثه متوفی هستند. |
برای انجام انحصار وراثت، نخستین گام مراجعه به شورای حل اختلاف در آخرین محل سکونت متوفی است. در این مرحله، لازم است مدارک مورد نیاز را جمعآوری کرده و به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید تا درخواست شما برای انحصار وراثت ثبت گردد. پس از ثبت دادخواست، شورای حل اختلاف به بررسی مدارک پرداخته و آگهی حصر وراثت را منتشر میکند. در نهایت، پس از طی مراحل لازم، گواهی انحصار وراثت صادر خواهد شد.
مراحل دادخواست انحصار وراثت نامحدود شامل جمعآوری مدارک، تنظیم دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، مراجعه به شورای حل اختلاف، انتشار آگهی انحصار وراثت در روزنامه و در نهایت اخذ گواهی حصر وراثت (انحصار وراثت).
در این فرایند، باید تمامی وراث شناسایی و مدارک لازم آماده شوند. توجه به جزئیات و دقت در تنظیم دادخواست میتواند تأثیر زیادی بر سرعت رسیدگی به پرونده داشته باشد. مشاوره با وکیل میتواند در این زمینه کمککننده باشد.
حصر وراثت و انحصار وراثت هر دو به یک معنی هستند و به پروسه قانونی شناسایی ورثه متوفی و مشخص شدن سهم الارث هر یک از آنها گفته میشود. در واقع در انحصار وراثت، گواهی از سوی دادگاه صادر میشود که انحصار وراثت را تایید میکند.
انحصار وراثت نامحدود به فرایندی اطلاق میشود که شامل تمامی داراییها و اموال متوفی میشود. در این نوع انحصار، وراث میتوانند به تمام داراییها دسترسی پیدا کنند و آنها را تقسیم کنند. این فرآیند معمولاً پیچیدهتر از انحصار وراثت محدود است و نیازمند مدارک کامل و پیگیریهای دقیق میباشد. مشاوره با وکیل متخصص میتواند به تسریع در این فرایند کمک کند.
در انحصار وراثت نامحدود محدودیتی در ارزش اموال یا تعداد دارایی ها وجود ندارد د شامل همه اموال منقول و غیر منقول میشود.
گواهی انحصار وراثت برای انجام امور اداری و حقوقی مربوط به اموال متوفی مانند فروش یا انتقال اموال ضروری میباشد.
تفاوت اصلی بین انحصار وراثت محدود و نامحدود در نوع و ارزش دارایی و اموال متوفی است. انحصار وراثت محدود تنها بر روی بخشی از اموال متوفی متمرکز است که ارزش این اموال و دارایی ها معمولا تا ۵۰ میلیون تومان است، که شامل اموال منقول میشود (مانند حساب بانکی) در حالیکه انحصار وراثت نامحدود شامل تمامی داراییها میباشد. بیشتر شامل اموال غیر منقول میشود مانند املاک و مستغلات.
تفاوت اموال منقول و غیر منقول در جا به جایی اموال بدون اینکه به خود مال یا محل آن خرابی وارد آید است. اموال منقول اموالی هستند که قابلیت جابه جایی دارند و با جابه جا کردن آنها خسارنی به خود مال یا محل آن وارد نمیشود.
برای فهمیدن اینکه آیا انحصار وراثت انجام شده است یا خیر، میتوانید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و شورای حل اختلاف استعلام بگیرید. یا با مراجعه به نزدیک ترین شورای حل اختلاف از صادر شدن گواهی انحصار وراثت مطمئن شوید. یا میتوانید با مراجعه به سامانه ثنا از صادر شدن گواهی انحصار وراثت مطمئن شوید.
غالباً بسیاری از افراد و کسب و کارها در بعضی مواقع با بحرانهای مالی مواجه…
در چه صورت میتوان از یک خشکشویی شکایت کرد؟ شکایت از خشکشویی و لباسشوییها بازرسی…
یکی از رایج ترین مسائل حقوقی انحصار وراثت می باشد که هر فردی در طول…
دعاوی خانوادگی از جمله دعاوی به شمار می آیند که به نسبت سایر دعاوی آمار…
در جوامع امروز، گاها اختلاف میان زوجین به حدی شدت می گیرد که تصمیم به…
در تهران، پیدا کردن یک وکیل متخصص و مجرب میتواند یکی از مهمترین گامها برای…